Oorzaak
Verschijnselen
Diagnose
Behandeling
Complicaties
Meer informatie

Bij een longontsteking (pneumonie) raakt het longweefsel ontstoken door bacteriën, virussen, schimmels of door blootstelling aan bepaalde chemische stoffen. Als bacteriën de oorzaak van de longontsteking zijn, wordt ook wel gesproken over een bacteriële longontsteking. Onder meer de volgende typen bacteriën kunnen longontstekingen veroorzaken: streptokokken, Haemophilus influenzae, Klebsiella, Pseudomonas, stafylokokken en Escherichia coli.

Een longontsteking door bacteriën kan bij mensen van alle leeftijden ontstaan. Dit in tegenstelling tot een longontsteking als gevolg van een virus, die vooral bij kinderen voorkomt. Wel zijn bepaalde risicogroepen vatbaarder voor het krijgen van een longontsteking. Hieronder vallen o.a. ouderdom, alcoholisme, diabetes mellitus, chronisch-obstructief longlijden (COPD ofwel chronic obstructive pulmonary disease), drugsverslaving, langdurige ziekenhuisopname, beroertes, roken, sikkelcelanemie en ziekten die een verminderde immuunafweer veroorzaken (bijv. aids).

De infectie kan zich op overvolle en slecht geventileerde plaatsen sneller verspreiden. Denk aan daklozenopvang, maar ook aan scholen en kindercrèches.

De besmetting kan plaatsvinden door overdracht van de ziektekiemen door het inademen van besmette slijm- en spuugdeeltjes (die door hoestende besmette patiënten worden verspreid), door bloedcontact met besmet bloed maar ook door besmette ziekenhuismaterialen.Daarnaast kunnen sommige bacteriën voorkomen in zwembaden, bubbelbaden en andere warme baden en soms zelfs in contactlensvloeistoffen.

De ziekte begint meestal met een verkoudheid, loopneus, zere keel en hoesten, daarna krijgt iemand koorts, hoestbuien met ophoesten van geelgroen sputum, ademhalingsproblemen en pijn op de borst. De persoon voelt zich heel ziek, heeft geen eetlust meer en valt af. De ziekte is bij volwassenen meestal niet ernstig, maar kan bij kinderen wel ernstig verlopen.

De diagnose kan worden gesteld op basis van onderzoeken zoals een röntgenfoto van de borstkas, onderzoek van het sputum onder de microscoop, sputumcelkweek en bloedonderzoek. Op de röntgenfoto van de borstkas zijn kleine schaduwen in de longen te zien (de plaatsen waar de longen ontstoken zijn). Met de kweekjes van het sputum en van bloed kan vastgesteld worden welk organisme de longontsteking veroorzaakt.

Om een longontsteking door bacteriën te kunnen behandelen, zijn antibiotica nodig. Die moeten ongeveer zeven à tien dagen worden ingenomen. Bij een ernstige infectie krijgt de patiënt de antibiotica eventueel per injectie toegediend en moet misschien langer worden behandeld. Mensen met ademhalingsproblemen krijgen vaak zuurstof toegediend om ademnood te voorkomen. Daarnaast worden vaak pijnstillers gegeven om iets te doen tegen de koorts en de pijn. Mensen met een vervelende hoest kunnen soms geholpen worden met middelen tegen het hoesten.

Een infectie kan via het bloed in andere delen van de longen en in andere gebieden in het lichaam terechtkomen. Wanneer de infectie zich in de longen uitbreidt, kunnen er longziekten zoals empyeem en longabcessen ontstaan. Wanneer de infectie zich verder in het lichaam uitbreidt, kan dit leiden tot aandoeningen zoals ontsteking van het hartzakje (pericarditis), septische artritis (gewrichtsontsteking), cellulitis (ontsteking van het bindweefsel van de huid) of hersenvliesontsteking (meningitis).

Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap
nhg.artsennet.nl

Crompton, G.K., Haslett, C. and Chilvers, E.R. (1999), Diseases of the Respiratory System, in: Haslett, C., Chilvers, E.R.E., Hunter, J.A.A. et al. (eds.) Davidson’s Principles and Practice of Medicine, 18th ed., Churchill Livingstone, London.

Fraser, R.S., Miller, N.L., Colman, N. et al. (1999), Diagnosis of Diseases of the Chest, 4th ed., W.B. Saunders Company, Philadelphia.

Johnson, C.C. and Finegold, S.M. (1994), Pyogenic Bacterial Pneumonia, Lung Abscess and Empyema, in: Murray, J.F. and Nadel, J.A. (eds.) Textbook of Respiratory Medicine,2nd ed., W.B. Saunders Company, Philadelphia.

Niederman, M.S. & Sarosi, M.A. 1995, 'Respiratory tract infection', in: B.R. George, R.W. Light, & M.A. Matthay, eds., Chest Medicine: Essential of Pulmonary and Critical Care Medicine, 3rd ed., Williams & Wilkins, London.