Inleiding
Oorzaak
Verschijnselen
Diagnose
Behandeling
Voorzorgsmaatregelen
Meer informatie

Erythema infectiosum, ook bekend als de 'vijfde ziekte’ wordt veroorzaakt door een (parvo)virus. Erythema infectiosum wordt de ‘vijfde ziekte’ genoemd, omdat deze aan het eind van de negentiende eeuw werd geclassificeerd als vijfde in een reeks van zes huiduitslagen veroorzaakt door een plotselinge infectie op kinderleeftijd. Erythema infectiosum wordt in het Engels ook wel ‘slapped-cheek disease’ genoemd in verband met de typische uitslag in het gezicht bij kinderen.
De vijfde ziekte komt over de gehele wereld voor en komt het hele jaar door voor, hoewel uitbraken voornamelijk in de winter- en lentemaanden op scholen voorkomen. Het treedt meestal op bij kinderen tussen de 5 en 15 jaar.

De besmetting met het virus vindt voornamelijk plaats via rechtstreeks contact met besmette afscheiding uit de luchtwegen, bijvoorbeeld in de vorm van druppeltjes die worden verspreid wanneer een geïnfecteerd persoon niest of hoest. Het virus kan zich van persoon op persoon verspreiden via rechtstreeks contact met de afscheiding uit de luchtwegen, zoals gezamenlijk gebruik van bijvoorbeeld bekers, borden, bestek en speelgoed. Het virus kan ook worden overgedragen via besmet bloed of bloedproducten. Dit kan het risico van verspreiding van de infectie met de vijfde ziekte binnen ziekenhuizen verhogen, met name bij personen met bloedarmoede (met een laag ijzergehalte in het bloed) en een verzwakte afweer.

De verschijnselen van de vijfde ziekte treden op binnen ongeveer vier tot twintig dagen na infectie met het virus. Binnen drie weken na de infectie verschijnt er doorgaans een rode huiduitslag op de wangen van kinderen, zodat het lijkt of ze in het gezicht zijn geslagen. Vandaar dat het in Engeland ook wel de 'slapped-cheek disease' wordt genoemd. De huiduitslag kan zich over het hele lichaam uitbreiden. De huiduitslag heeft doorgaans een kantachtige en rode (erythemateuze) aanblik en kan jeuken. Bij sommige kinderen doet zich ook lichte koorts en vermoeidheid voor. Sommige kinderen vertonen vage ziekteverschijnselen of helemaal geen verschijnselen. De huiduitslag verdwijnt in ongeveer drie tot zes dagen. De andere verschijnselen kunnen onder meer gewrichtspijn en gewrichtsontsteking zijn, die zelden bij kinderen maar veelvuldig bij volwassenen optreden. Volwassenen kunnen de kenmerkende huiduitslag krijgen, gewrichtspijn en zwelling of beide. De gewrichten die het meest aangedaan raken, zijn onder meer handen, polsen en knieën.

De diagnose ‘vijfde ziekte’ wordt in de meeste gevallen gebaseerd op de kenmerkende huiduitslag bij kinderen en het plotselinge optreden van gewrichtspijn bij volwassenen met of zonder huiduitslag. Een voorgeschiedenis van blootstelling aan het virus draagt ook bij aan de diagnosestelling.

De aandoening is een niet-ernstige ziekte die bij kinderen en volwassenen vanzelf overgaat. Doorgaans is er geen speciale behandeling nodig met uitzondering van de behandeling van de verschijnselen. Personen met ernstige gewrichtspijn gedurende langere periodes moeten op passende wijze worden behandeld. Verder hoeven alleen de koorts, pijn en jeuk worden behandeld. Pijnstillers als aspirine en ibuprofen worden gebruikt voor de behandeling van de gewrichtspijn en zwelling.

Hoewel er geen geneesmiddel of vaccin is om infectie met dit virus te voorkomen, is er een aantal maatregelen die het risico van infectie tot een minimum kunnen helpen terugbrengen. Handen wassen wordt aanbevolen als eenvoudige en effectieve methode om het risico van overdracht te verlagen. Kinderen met deze ziekte mogen gewoon naar school. Op het moment dat de ziekte zichtbaar wordt, is het kind immers niet meer besmettelijk. Kinderen hebben elkaar vaak al besmet voordat de ziekte zichtbaar is. Andere ouders of personeel maken soms wel bezwaar. Vrouwen die in de eerste helft van de zwangerschap de vijfde ziekte krijgen, hebben een iets verhoogde kans (9% ) op een miskraam of een doodgeboren kindje. U kunt zich hier niet tegen beschermen. De ziekte is immers besmettelijk in de week voordat de uitslag optreedt en de ziekte herkend wordt. Deze vrouwen krijgen het advies met hun huisarts contact op te nemen.

Informatie over de Vijfde ziekte
www.rivm.nl
www.huidarts.com